Đêm phố Hội

Đêm ở phố cổ Hội An là một bản hòa ca của lịch sử, văn hóa, kiến trúc, con người và cuộc sống…

Khu phố cổ Hội An là Di sản Văn hóa Thế giới. Nhiều di sản vật thể là di tích, thậm chí là phế tích, nhưng Hội An là một thực thể sống, đúng và nguyên vẹn theo nghĩa của từ này. Tất cả là cuộc sống, một dòng chảy không ngừng, cùng xã hội, cùng thời đại, không phải trình diễn, mô phỏng hay tái hiện.

Hội An là một bảo tàng sống, chứa đựng cả một tinh thần, cốt cách văn hóa lớn lao cùng những di sản vật thể. Giá trị ấy được tạo lập, gìn giữ bởi chính con người Hội An. Dường như, đêm ở phố cổ Hội An cho người ta cảm nhận rõ hơn về điều đó.

Đêm phố Hội, vừa có sự mới mẻ, tươi vui, rộn ràng của cuộc sống hiện đại, của một trung tâm du lịch với nhiều nhà hàng khách sạn ở Hội An được mở ra với đủ loại hình phục vụ khách tham du lịch.

Những nếp nhà cũ rêu phong khi chiều buông

Đường phố Hội An có những lúc như một dấu lặng

Khi dòng sông Hoài lung linh ánh đèn, cũng là khi bắt đầu đêm phố Hội

Dãy quán ăn tối bên chân cầu An Hội cũng ”lên đèn”.

Khu dành cho người đi bộ

Chùa Cầu, kiến trúc đặc sắc, viên ngọc quý của Hội An rực rỡ

Lớp học hát của các em thiếu nhi ở Trung tâm văn hóa nghệ thuật

Du khách thích ngồi ở các quán café, nhà hàng bên đường Bạch Đằng để ngắm phố và sông.

Khu sân khấu Bài chòi cuối đường Nguyễn Thái Học. Đây là một loại hình nghệ thuật dân ca và trò chơi dân gian rất phổ biến ở đất Quảng Nam

Phía bên kia cầu An Hội (thuộc đảo An Hội) là phố đèn lồng- một loại sản phẩm mỹ nghệ tiêu biểu của Hội An.

Một góc lặng…

Con ngõ nhỏ, nơi có một giếng cổ, thi thoảng có người gánh nước đêm để lại một vài vệt ướt.

Yên bình đêm phố Hội…

Những thanh âm của lịch sử, văn hóa, kiến trúc, con người đan xen vào nhau, tạo nên một bản hòa ca thật đẹp.

Du lịch Hội An – Khai thác phố đêm

Hội An chính thức mở cửa bán vé cho du khách tham quan các di tích trong khu phố cổ Hội An vào ban đêm. Đây là sản phẩm du lịch Hội An nhằm tái hiện bức tranh văn hóa của một di sản sống động và đáp ứng nhu cầu của du khách tham quan phố cổ về đêm.

Du khách tham quan phố đèn lồng Hội An về đêm.

Sản phẩm du lịch mới

Ông Võ Phùng, Giám đốc Trung tâm Văn hóa TP. Hội An cho biết: “Trước khi đưa ra và thực hiện “Đề án thử nghiệm mở rộng thời gian và nội dung phục vụ khách tham quan phố cổ vào ban đêm” chúng tôi đã khảo sát kỹ lưỡng. Cụ thể, qua ba đợt khảo sát từ tháng 1-2008 đến tháng 4-2009, bình quân mỗi đêm phố cổ đón 1.023 khách vào tham quan, đạt 64,46% so với khách mua vé tham quan trong ngày. 

 

Điều này cho thấy, khách du lịch Hội An có nhu cầu vào phố cổ để đi dạo, chiêm lãm vẻ đẹp về đêm kết hợp với việc thưởng thức ẩm thực, tìm hiểu về nếp sống, văn hóa của người phố Hội là rất cao”. Nhiều đoàn khách quốc tế đã tỏ ra tiếc nuối khi không được tham gia đêm phố cổ vì đến Hội An không đúng thời điểm. Theo đề án, thời gian thử nghiệm ban đầu là 6 tháng sau đó tiếp tục hoàn chỉnh để tạo thành một sản phẩm văn hóa du lịch mới mang đậm hơi thở của di sản Hội An. Giá vé tham quan phố cổ ban đêm cũng bằng giá vé ban ngày và có giá trị như nhau. Du khách có thể sử dụng để tham quan ban đêm hay ban ngày tùy thích.

Du khách vào phố cổ ban đêm có thể thưởng lãm vẻ đẹp toàn bộ không gian kiến trúc đô thị cổ với hệ thống đèn lồng lung linh hắt sáng khắp các ngôi nhà cổ, soi bóng xuống dòng sông Hoài trôi nổi hoa đăng. Không khí mát dịu về đêm của phố cổ với duy nhất một loại ánh sáng màu vàng tạo ấn tượng về vẻ đẹp huyền ảo cổ kính. Du khách vào phố cổ ban đêm có thể chọn bất kỳ địa điểm, thời gian tham quan các điểm di tích hay thưởng thức các loại hình nghệ thuật đặc sắc. Đó là không gian tái hiện khu phố cổ cho người đi bộ, các trò chơi dân gian đập nồi, hô hát bài chòi, chợ đêm ẩm thực, hàng lưu niệm, du thuyền nghe hát dân ca hoặc làm và thả hoa đăng trên sông Hoài, biểu diễn nghệ thuật cổ truyền tại nhiều nhà cổ….

“Mở cửa” di sản

Việc mở cửa di sản vào ban đêm là một sản phẩm văn hóa du lịch chưa từng có tiền lệ, được chính quyền Hội An thử nghiệm thực hiện nhằm từng bước tái hiện đầy đủ không gian và thời gian của một di tích sống động vốn đã là chủ trương xuyên suốt của thành phố từ trước tới nay. Ông Võ Phùng khẳng định: “Hội An là di sản sống, ở đó có những con người với lối sống, nếp sống sinh hoạt cộng đồng trong thời gian và không gian phố cổ. 

 

Vì vậy, cần phải “mở cửa” di sản về đêm để đáp ứng nhu cầu của du khách muốn tìm hiểu đầy đủ hơn về di sản. Chúng tôi xác định thời gian đầu thử nghiệm có thể ít khách và chưa bán được nhiều hàng hóa như mong muốn. Nhưng các di tích phải luôn mở cửa để tạo không khí cho phố cổ về đêm cũng như tạo thói quen cho du khách”. Một số hội quán như Phúc Kiến, Quảng Đông… không tham gia mở cửa ban đêm sẽ được thay thế bởi đình Cẩm Phô, miếu Quan Công, Tụy tiên đường Minh Hương… bởi theo khảo sát, một số điểm di tích như nhà cổ Tấn Ký có lượng khách gấp năm lần lượng khách tham quan tại Quân Thắng Đường (số 77, đường Trần Phú). Do đó, đề án cũng là cách chia sẻ, phân bố lượng du khách tham quan không đồng đều giữa các địa điểm vào ban ngày.

Để hình thành sản phẩm du lịch nêu trên, ngoài ý tưởng với sự góp ý xây dựng của các cơ quan chuyên môn và chủ di tích, người dân, UBND TP. Hội An đã khá “thoáng” và táo bạo khi có cơ chế tài chính riêng để thử nghiệm trong 6 tháng đầu. Bởi trong thời gian này, nếu không đủ kinh phí thì ngân sách thành phố sẽ bù vào.

Theo UBND TP. Hội An, mục đích của Đề án là tạo ra sản phẩm văn hóa du lịch mới nhằm góp phần phục dựng không gian phố cổ Hội An. Đồng thời phát huy, khai thác giá trị di sản, nâng cao thu nhập kinh tế du lịch cho người dân và nguồn thu ngân sách. Bên cạnh đó, còn đáp ứng nhu cầu của du khách và người dân phố cổ. Sản phẩm du lịch mới này giúp Hội An khai thác tốt hơn giá trị vốn có nhưng đồng thời sẽ gặp một số hạn chế nhất định về an ninh trật tự, tác động đến di tích… “Chúng tôi sẽ cố gắng tăng cường lực lượng an ninh, và sẽ nghiên cứu phương án để giảm sức ép lên di tích” – ông Phùng nói.

Hội An – Câu chuyện từ vạch cai đỏ

Chuyện đã hơn 10 năm và chắc chắn nó sẽ không được tiếp nối nếu không mang lại hiệu quả gì dù có thời gian, người ta cho rằng đây là ý tưởng và việc làm rất “tiểu nông” của chính quyền Hội An.

Năm 1999, cùng với Mỹ Sơn, đô thị cổ Hội An được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại. Từ đây, lượng du khách khắp hành tinh du lịch Hội An ngày một đông. Đây là niềm vui lớn đối với Hội An khi nhận ra mình đã trở thành điểm đến của du khách. Điều đặc biệt, ngay thời điểm khó khăn như những tháng đầu năm 2012, du khách các nước đến các điểm du lịch trong nước đều giảm thì Hội An vẫn tăng trên 10%. Điều này cho thấy Hội An có sức hấp dẫn kỳ diệu. Để làm nên điều kỳ diệu ấy Hội An đã dám nghĩ, dám làm, dám sáng tạo nên những sản phẩm du lịch mới mẻ ở Hội An trên nền tảng văn hóa bền vững.

Chỉ nhìn riêng ở góc độ văn hóa về giao thông ở Hội An thôi, chúng ta cũng thấy những điều rất riêng mà chỉ Hội An mới có.
Đi trên phố cổ Hội An nếu chú ý quan sát, bạn sẽ thấy những đường lằn được kẻ sơn đỏ. Và chúng tôi cũng xin được gọi đây là những VẠCH CAI ĐỎ. Tuân thủ vạch cai này, người dân phố cổ Hội An biết phải để xe cộ, hàng hóa bên trong vạch cai còn bên ngoài vạch cai thì dành cho người đi bộ, đi xe, cùng các phương tiện giao thông khác. Qua thời gian, trên những tuyến phố ở Hội An, những vạch cai đỏ có đoạn mờ nhạt, có đoạn không còn. Chuyện đã hơn 10 năm và chắc chắn nó sẽ không được tiếp nối nếu không mang lại hiệu quả gì khi mà có thời gian người ta cho rằng đây là ý tưởng và việc làm rất “tiểu nông” của chính quyền Hội An.

Gắn bó gần cả đời người với mảnh đất Hội An, ông Nguyễn Văn Hội cho rằng, không ở đâu như Hội An bởi đi đâu về Hội An là như về nhà. Điều này không chỉ là câu chuyện của riêng ông hay của những người Hội An mà của chung du khách. Sự thân thiện của Hội An nằm ngay ở việc khách tham gia giao thông, đi lại trên phố. Đường thông, hè thoáng, lòng đường, vỉa hè đâu đâu cũng gọn gàng sạch đẹp. Nhiều tuyến phố, nhiều nhà dân hai bên đường đã không còn nhìn rõ cái vạch cai đỏ được kẻ cả chục năm trời nhưng hầu hết nhà dân nào cũng đều ước được từ nhà mình ra đường, cái vạch cai đỏ ấy đang nằm ở đâu. Về Hội An, nếu muốn thay đổi hình thức đi bộ, du khách có thể đi xích lô để ngắm phố phường với sự phục vụ tận tình chu đáo.

Từ vạch cai đỏ đến phố không có tiếng động cơ, phố đi bộ là cả một quá trình dài góp phần tạo cho Hội An có được những nét văn hóa đặc trưng. Bên cạnh những kỷ cương, quy định phải thực hiện thì chính nếp sống, ý thức của người dân, những chủ nhân của phố cổ đã tạo nên một văn hóa giao thông rất riêng mà không phải nơi nào cũng có. Với phố đi bộ, phố không có tiếng động cơ, đêm phố cổ…, đến với Hội An du khách trong nước và quốc tế không chỉ hòa cùng nhịp sống chậm trong không gian phố cổ mà còn có rất nhiều ấn tượng về sự bình dị, mến khách của người dân nơi đây.

Dự án phố đi bộ ở Hội An đã trình làng và chính thức đưa vào hoạt động từ mùa hè 2004. Ban đầu, việc thực hiện phố đi bộ chỉ hai ngày cuối tuần trong một tuần sau đó tăng dần lên cho đến sau Tết Nguyên đán 2012, hoạt động của phố không có tiếng động cơ là 6 ngày 7 đêm/tuần.
Điều cần nói, để thay đổi thói quen người dân, đặc biệt khi thực hiện khu “phố đi bộ”, không có tiếng động cơ, người dân không thể đưa xe máy về nhà của mình. Để giải quyết bài toán này hơn một năm trở lại đây, phường Minh An đã chọn địa điểm giữ xe cho người dân và cả du khách khi vào khu phố cổ. Địa chỉ số 01 Lê Lợi đã trở thành “mái nhà chung”, điểm giữ xe miễn phí cho nhân dân cả phường. Lạ rồi dần quen, giờ đây mọi người dân cảm thấy yên tâm hơn trước khi đi đâu về nhà thì ghé chỗ để xe. Không gian phố cổ như rộng thêm, nhà dân trong phố cổ cũng rộng thêm bởi không phải để xe trong nhà. Vào phố thì chủ và khách cùng thả bộ.

Một du khách người Đức chia sẻ: “Tôi từng đến Hội An khá sớm, rồi hàng năm tôi lại đến, nhưng mỗi lần đến tôi thấy Hội An lại thêm những điều hấp dẫn, đẹp và thân thiện. Đặc biệt, tôi đánh giá cao việc tổ chức khu phố dành cho người đi bộ, không tiếng động cơ. Đến Việt Nam, chúng tôi đi nhiều nơi và lo nhất là giao thông nhưng về Hội An thì hoàn toàn yên tâm. Trên thế giới tôi biết chỉ có Hội An làm được điều này”.
Có thể nói văn hóa giao thông ở Hội An thật sự đã góp vào cái chung rộng lớn của văn hóa giao tiếp con người Hội An. Nhờ đó, thời gian qua, dù tai nạn giao thông là một vấn đề nóng bỏng tính thời sự thì với Hội An điều này đã trở nên xa lạ.

Ngôi miếu linh có hàng trăm con rồng giữa sông Sài Gòn

Nằm giữa một nhánh sông Sài Gòn, Miếu Nổi từ lâu được biết đến là ngôi miếu linh thiêng. Kiến trúc kết hợp văn hóa Việt - Hoa, rất nhiều hình rồng tạo nên nét khác biệt của ngôi miếu có tuổi đời gần 3 thế kỷ.

 

Ngôi miếu nằm giữa dòng sông Vàm Thuật, một nhánh của sông Sài Gòn, thuộc P.5, Q.Gò Vấp (TP.HCM) như một ốc đảo nhỏ. Cách đây 300 năm, cồn đất có diện tích 2.500m2 này cây dại mọc um tùm giữa sông nước. Tương truyền, vào thế kỷ 18, một người đàn ông chài lưới đã kéo phải xác chết của một người phụ nữ, sau đó đem chôn ở cù lao này. Từ đó cuộc sống của ông khấm khá hơn. Những ngư dân khác cũng theo nhau tới thắp hương, cầu phúc trước ngôi mộ với hi vọng bắt được nhiều tôm cá. Dần dà, những chủ ghe thuyền buôn bán qua đây cũng nán lại thắp hương, dâng lễ. Các bô lão trong vùng bèn tập hợp con cháu, góp công của xây dựng ngôi miếu. Do địa hình khá đặc biệt, nằm giữa sông nên người dân gọi là Miếu Nổi. Để qua miếu thắp hương, dâng lễ phải đi đò. Ban đầu chỉ là ngôi miếu nhỏ, sau những lần sửa sang của nhà buôn, ngôi miếu to rộng ra. Miếu còn có tên gọi khác do người Hoa đặt là miếu Phù Châu. Trước giải phóng, miếu là một điểm hành hương nổi tiếng của người dân Sài Gòn - Gia Định, nhưng sau đó gần như bị bỏ hoang. Đến năm 1989, một người Hoa tên Lục Câu bỏ tiền và phát động mọi người sửa sang, khôi phục lại miếu. Chính điện của Phù Châu được thiết kế cầu kỳ và đẹp mắt. Bên trong ngôi miếu thờ nhiều vị thần linh. Từ trần, cột, bờ tường được gắn mảnh sành sứ tạo thành nhiều hình rồng, phượng, mây... sáng loáng. Hai lớp mái của chính điện với màu xanh chủ đạo. Một trong số những điện thờ khác của ngôi miếu. Cuốn hút du khách nhất là hình ảnh hàng trăm con rồng với nhiều kích thước, tư thế, kiểu dáng khác nhau. Trước cổng là đôi rồng cao hơn 3m, dài hàng chục mét uống lượn bên mé sông. Đầu rồng hướng lên trời xanh được đắp nặn tinh xảo. Trên mái và cột cổng vào là 2 đôi rồng làm bằng đá cẩm thạch uốn lượn theo thế song long đối đầu. Đôi rồng trên mái cổng hướng đầu ra phía trước ngôi miếu. Trong miếu có 8 cây cột đều đắp rồng uốn lượn. Các gian thờ bên trong, trái, phải đều có khắc rất nhiều đôi rồng theo thế long chầu rất sinh động, đẹp mắt. Trên nóc mỗi tòa nhà của miếu đều trang trí rồng chầu hạt ngọc, rồng chầu tháp Cửu phẩm, rồng chầu cuốn thư. Trên các mái có gắn hình tượng Long, Ly, Quy, Phụng. Các nghệ nhân gắn mảnh sành sứ, trang trí cho một con rồng bên trái của miếu. Ngôi miếu nhìn từ phía sau. Bên phải ngôi miếu có cây cổ thụ tỏa bóng xuống sông rất nên thơ. Bên trái ngôi miếu khi nước sông Vàm Thuật rút xuống. Trong các ngóc ngách của ngôi miếu, rất nhiều bồ câu làm tổ và sinh sống. Nhiều cây xanh kết hợp màu sắc rực rỡ của ngôi miếu tạo nên phong cảnh đa sắc màu. Những giai thoại ly kỳ về cù lao bỏ hoang đã khiến Miếu Nổi trở nên linh thiêng và tôn nghiêm. Dù địa thế khó đi nhưng Miếu Nổi đón không ít lượt khách từ khắp nơi đến du lịch thưởng ngoạn, thắp hương cầu an. Trong ảnh: Chim, cá, rùa phóng sinh được bán ngay tại miếu để phục vụ du khách. Các loại sách, tranh cũng được bày bán. Ngôi miếu như một ốc đảo nhỏ nằm giữa vùng sông nước mênh mông của Sài Gòn.